หนึ่งวันในบังไพร ที่บึงบอระเพ็ด
เรื่อง/ภาพ : ประสิทธิ์ จันเสรีกร
Text/Photograp : Prasit Chansarekorn

สายฝนตกกระหน่ำอย่างไม่ลืมหูลืมตา ท้องฟ้าเริ่มสว่างขึ้นทีละน้อย ในขณะที่ผมกำลังขับรถออกจากกรุงเทพฯ มุ่งหน้าสู่รังสิตออกไปทางอยุธยา มีจุดหมายปลายทางที่ บึงบรเพ็ดแห่งนครสวรรค์ เพียงสองชั่วโมงเศษ ก็ถึงทางแยกขวาไปบึงบรเพ็ด ก่อนถึงตัวเมืองนครสวรรค์เล็กน้อย แม้ที่นี่จะไม่มีฝน แต่ท้องฟ้าก็ดูขมุก ขมัว เต็มไปด้วยกลุ่มเมฆที่หนาทึบ

" ตอนนี้มีรังนกอัญชันคิ้วขาว ยางไฟหัวดำ กระติ๊ดสีอิฐ นกพริกและนกเป็ดผีเล็ก จะไปที่บังไพรไหนก่อนดีครับ"

คุณพนมผู้ที่อาศัยอยู่ ณ.บึงบรเพ็ดแห่งนี้มาตลอดชีวิต และรู้จักนกนานาชนิด ที่อาศัยอยู่ในบึงบรเพ็ดเป็นอย่างดี ตอบคำถาม เมื่อผมถามถึงรังนก ที่พอจะถ่ายภาพได้ โดยคุณพนมได้ทำ BLIND หรือบังไพรเอาไว้ตามรังนกต่างๆ ที่พบ สำหรับนักดูนก และนักถ่ายภาพ

ลักษณะของบังไพรทำขึ้นอย่างง่ายๆ มีเสาปักลงไปในดินใต้น้ำ ซึ่งมีความลึกไม่มากนัก ปูพื้นด้วยไม้กระดาน และใช้ผ้าสีเขียวคลุมไว้ทุกด้าน มีช่องพอที่จะให้เลนส์ถ่ายภาพ หรือกล้องดูนกลอดออกไปได้ และมีระยะห่างจากรังนกพอสมควร เพื่อมิให้เป็นการรบกวนนกจนเกินไป

. ผมว่าไปรังนกอัญชันก่อนดีกว่า เพราะใกล้เวลาไข่จะฟักเป็นตัวแล้ว ระยะนี้แม่นกจะกกไข่ตลอดไม่ยอมห่าง จะถ่ายภาพง่าย ไม่ต้องรอให้นกกลับเข้ารัง"

ผมตอบตกลงทันที แล้วขนอุปกรณ์ถ่ายภาพ ร่มกันฝน เก้าอี้พับขนาดเล็กและไม่ลืมเสบียงอาหาร เพราะกว่าจะกลับก็คงเย็นค่ำแล้ว ปีนี้ฝนไม่มากเหมือนปีก่อนๆ น้ำในบึงจึงลดลงมาก ต้องไปขึ้นเรือที่หอดูนก ซึ่งอยู่ห่างออกไปจากบ้านคุณพนมประมาณ 500 เมตร เรือหางยาวพาเรามุ่งหน้าสู่กลางบึง นกอีแจวที่ตกใจเสียงเรือ โผบินออกไปห่างๆ แต่นกอีโก้งกลับไม่สนใจออกเดินหากินตามปรกติ พร้อมกับกระดกหางขึ้นๆ ลงๆ ตลอดเวลา นกนางแอ่นบ้าน 3-4 ตัวบินโฉบมาใกล้ๆ แล้วตัดหน้าเรือฉวัดเฉวียนไปมา บางครั้งบินมาใกล้จนสังเกตุรูปร่างลักษณะของมันได้ จนผมนึกอยากจะถ่ายภาพ ด้วยวิธีการแพนกล้องตาม แต่นั่นเป็นสิ่งที่ยากมาก เพราะนกนางแอ่นบ้านมีขนาดเล็ก และมีทิศทางการบินไม่แน่นอน แถมยังบินเร็วอีกต่างหาก

"โน่นนกนางนวลแกลบครับ มันอพยพหนีหนาวมา และคงแวะพักที่นี่ก่อนจะบินลงไปทางใต้"

คุณพนมชี้ให้ดูฝูงนกนางนวลแกลบ ที่เกาะอยู่บนหลักไม้ ซึ่งปักเรียงเป็นแนวยาว นับรวมดูได้ประมาณ 10 ตัว คุณพนมดับเครื่องและพายเรือเข้าใกล้อย่างเงียบๆ นกทั้งฝูงดูจะไม่สนใจเรามากนัก ยังคงเกาะที่หลักไม้และใช้ปากไซร้ขนตามปรกติ ผมหยิบเลนส์ CANON 500 มม. ต่อ Converter 1.4X กับกล้อง EOS-1N RS ใช้ฟิล์ม Fuji Provia 100 พาดกล้องกับหัวเรือ ระยะห่างไม่ถึง 10 เมตรเหลือเฟือกับเลนส์ที่ใช้ ภาพนกนางนวลแกลบปรากฎชัดอยู่ในช่องมองภาพ ผมปรับกล้องที่ระบบออโต้ชัตเตอร์ รูรับแสงกว้างสุดแสดงในช่องมองที่ F/6.3 ได้ความเร็วชัตเตอร์ 1/250 วินาที และเลือกใช้ระบบถ่ายภาพคร่อม 3 ภาพเผื่อเหนียวทั้งโอเวอร์และอันเดอร์ ส่วนโฟกัสต้องใช้แบบแมนนวล เพราะรูรับแสงที่แคบกว่า f/5.6 ระบบออโต้โฟกัสจะใช้ไม่ได้ เมื่อภาพคมชัด ผมกดชัตเตอร์ทันที เสียงชัตเตอร์ที่ดังติดๆ กันหลายครั้งทำให้นกสงสัยและทำท่ากระพือปีกจะบินหนี ผมกดชัตเตอร์รวดเดียวจนฟิล์มหมดม้วน เพื่อจับจังหวะขณะที่นกกำลังจะบิน กระทั่งหมดฟิล์มไปสี่ม้วนผมจึงบอกคุณพนมให้เดินทางต่อไปที่รังนกอัญชันคิ้วขาว


นกอัญชันคิ้วขาว( White-browed Crake ) เฝ้ารอลูกนกออกจากไข่โดยไม่ยอมห่างจากรัง
Canon EOS-1N RS เลนส์ EF 300 mm F4 , 1/125 วินาที f/4 , ฟิล์ม FUJI PROVIA 100

อากาศเริ่มร้อนอบอ้าว แต่ในบังไพรนั้นร้อนยิ่งกว่า เพราะมีผ้าคลุมมิดชิดทุกด้านรวมทั้งด้านบน เหงื่อเม็ดโป้งๆผุดขึ้นมาเต็มใบหน้า ผมซับเหงื่อจนผ้าขนหนูที่เตรียมมาชุ่มไปหมด ห่างออกไปไม่ไกลนักนกอัญชันนอนนิ่งอยู่ในรัง สีสันของมันดูกลมกลืนกับรังมาก หากมองผ่านๆ จะคิดว่าเป็นกอหญ้าลอยน้ำเท่านั้น และมันนอนนิ่งอยู่นานกว่าจะขยับหันหน้าสักครั้ง ผมเตรียมอุปกรณ์โดยใช้ Canon EOS-1N RS ติดเลนส์ EF 500 มม.และต่อคอนเวอร์เตอร์ 1.4 X เพิ่มทางยาวโฟกัสเป็น 700 มม. ตั้งบนขาตั้ง Manfrotto 055 ที่กางราบกับพื้นเพื่อความมั่นคง สภาพแสงขณะนั้นดีมาก วัดแสงได้ 1/250 วินาที ที่ f/6.3


ลูกนกยางไฟหัวเทา ( Schrenckžs Bittern ) รอให้แม่ นกกลับมาป้อนเหยื่อ
Canon EOS-1N RS เลนส์ EF 500 mm F4.5 1/60 วินาที f/4.5
ฟิล์ม FUJI PROVIA 100 แฟลช Metz 64 CT4 ใช้ระบบ TTL ขาตั้ง Manfrotto 055

รังของนกยางไฟหัวเทาอยู่ห่างจากรังนกอัญชันคิ้วขาวไม่มากนัก ภาพที่มองเห็นผ่านช่องมองของ EOS 1N RS คือรังนกที่ทำขึ้นอย่างง่ายๆ ในกอผักตบชวา ลูกนกขนปุยสีน้ำตาลแดงสองตัวชูคอขึ้นสูง ตาโตเบิ่งกว้างมองมาที่บังไพร คงเนื่องจากได้ยินเสียงผิดปรกตินั่นเอง แต่สักพักมันก็เลิกความสนใจ ตัวที่โตกว่าเดินวนไปมารอบๆ รัง บางครั้งก็เหยียบบนหัวของเจ้าตัวเล็ก และบางครั้งก็ไล่จิกกันเอง เมื่อหมดแรงลูกนกก็หลับลงไปทั้งคู่

เวลาผ่านไปนานเกือบครึ่งชั่วโมง นานจนผมอยากจะงีบหลับเหมือนกับลูกนก แต่เมื่อมองผ่านเลนส์เทเล 500 มม.อีกครั้งก็พบกับแม่นกที่กลับมาอย่างเงียบเชียบ เพราะย่องมาจากทางด้านหลังแทนที่จะเข้ามาทางด้านหน้าตรงๆ ปากของมันอ้ากว้างเพื่อให้ลูกนกกินอาหารที่อยู่ในปากของมัน สภาพแสงในรังน้อยมาก ขนาดใช้รูรับแสงกว้างสุดที่ f/4.5 ยังได้ความเร็วชัตเตอร์เพียง 1/30 วินาทีเท่านั้น ผมจึงเปิดแฟลชที่เตรียมเอาไว้ก่อนแล้วโดยใช้แฟลชหัวฆ้อนของ Metz รุ่น 60CT4 ซึ่งเป็นแฟลชรุ่นใหญ่สุดของ Metz กำลังไฟสูงมีค่าไกด์นัมเบอร์ 60 หากใช้รูรับแสง F/4.5 แฟลชจะใช้งานได้ไกลถึง 13 เมตร แต่สเกลที่กระบอกเลนส์ 500 มม. ระบุระยะห่างเพียง 8 เมตรเท่านั้น และผมถ่ายภาพให้อันเดอร์หนึ่งสตอป โดยใช้ความเร็วชัตเตอร์ 1/60 วินาที วิธีนี้จะทำให้การเคลื่อนไหวของนกพร่ามัวหรือเบลอ แต่จังหวะที่แสงแฟลชแวบออกไป จะได้ส่วนที่คมชัด เพียงชั่วเวลาสั้นๆ ไม่ถึงสองนาทีแม่นกก็จากไปอีกครั้งหนึ่ง และเป็นเวลาเดียวกันที่คุณพนมมารับผม ไปยังรังนกกระติ๊ดสีอิฐพอดี


นกกระติ๊ดสีอิฐ( Chestnut Munia ) ทำรังอยู่ในพงหญ้า โดยพ่อและแม่นกผลัดกันเข้าไปกกไข่
Canon EOS-1N RS เลนส์ EF 500 mm F4.5 1/60 วินาที f/4.5 ,
ฟิล์ม FUJI PROVIA 100 แฟลช Metz 64 CT4 ใช้ระบบ TTL ขาตั้ง Manfrotto 055

นกกระติ๊ดสีอิฐทำรังบนกอหญ้าริมน้ำ บังไพรตั้งอยู่ตรงริมน้ำเช่นกัน รังของมันทำด้วยหญ้าแห้งสานกันอย่างดี มีช่องเข้าออกทางเดียว ภายในรังมองเห็นนกตัวหนึ่งเฉพาะปากที่มีสีขาวเท่านัน หลังจากตั้งกล้องเรียบร้อยแล้ว ผมก็รอเวลาที่นกอีกตัวจะกลับมาเพราะนกกระติ๊ดสีอิฐทั้งตัวผู้และตัวเมียจะสลับกันกกไข่ ไม่นานนักนกตัวผู้ที่มีหัวสีดำและลำตัวสีน้ำตาลแดงแบบสีอิฐก็บินกลับมาโดยเกาะอยู่ที่ต้นหญ้าใกล้ๆกระโดดไปมา จนมาหยุดอยู่ที่ปากรัง ผมเตรียมพร้อมอยู่แล้วจึงกดชัตเตอร์ถ่ายภาพทันที เสียงลั่นชัตเตอร์ติดๆ กันหลายครั้ง ทำให้มันยังไม่เข้ารัง หันหน้ามามองตรงที่บังไพรด้วยความสงสัย แต่ในที่สุดก็ยอมบินเข้าไปในรัง และนกอีกตัวก็บินออกมาซึ่งรวดเร็วมาก จนผมถ่ายภาพจับจังหวะการบินไม่ทัน


นกเป็ดผีเล็ก( Little Grebe )ขณะกลับเข้ารัง เพื่อรอคอยลูกนกตัวสุดท้ายออกจากไข่ โดยมีลูกนกสองตัวติดตามอยู่ไม่ห่าง
Canon EOS-1N RS เลนส์ EF 500 mm F4.5 1/250 วินาที f/4.5 ,
ฟิล์ม FUJI PROVIA 100 , ขาตั้ง Manfrotto 055

นกเป็ดผีเล็กคือจุดหมายต่อไป และโชคดีที่วันนี้เป็นวันที่ลูกนกออกจากรังพอดี

" เมื่อวานออกไปตัวหนึ่งแล้วครับ คิดว่าตอนเช้าคงออกจากไข่อีกตัว เหลือไข่ฟองสุดท้ายน่าจะเป็นภายในวันนี้Ž"

คุณพนมบอกพร้อมกับขับเรือตรงไปยังรังของนกเป็ดผีเล็ก รังของนกเป็ดผีเล็กทำด้วยวัชพืชลอยน้ำเช่น จอก แหน หรืออื่นๆ เท่าที่มันหาได้นำมากองสุมรวมกัน วางไข่ครั้งละ 3-4 ฟอง ปีที่แล้วผมถ่ายภาพนกเป็ดผีเล็กได้อย่างจุใจ แลในปีนี้โชคดีที่จะได้ถ่ายภาพลูกๆ ของมันบ้าง

" ได้ยินเสียงลูกนกร้องไหมครับ"

คุณพนมพูดพร้อมกับยื่นไข่นกที่เหลืออยู่บนรังเพียงใบเดียวมาให้ผมฟังเสียง

" เจี๊ยบ"

เสียงของลูกนกไข่ได้ยินอย่างชัดเจน ผมฟังเสียงนั้นอย่างตื่นเต้น เพราะไม่เคยเห็นและได้ยินมาก่อน จากนั้นคุณพนมค่อยๆ วางไข่กลับไปที่รัง ข้างหน้าปิดให้มิดชิดนะครับ โผล่ออกมาเฉพาะ เลนส์เท่านั้นŽ คุณพนมย้ำอีกครั้ง เหมือนกับการซุ่มถ่ายภาพในบังไพรอื่นๆ เพราะหากพ่อนกหรือแม่นกมองเห็นเราซุ่มอยู่ในบังไพร มันจะไม่ยอมเข้าใกล้รังจนกว่าจะเห็นว่าปลอดภัยจริงๆเท่านั้น

หลังจากเฝ้ารออยู่ร่วมครึ่งชั่วโมง นกเป็ดผีตัวหนึ่ง ก็ว่ายกลับมาที่รัง โดยว่ายวนเวียนไปมา พร้อมกับสังเกตุสิ่งผิดปรกติรอบๆ สักพักใหญ่ก็เดินขึ้นไปบนรังและขยับปีกถี่ๆ เพื่อสลัดน้ำออกไป ลูกนกสองตัวที่ซุกอยู่ใต้ปีกร่วงหล่นลงมา หน้าตาน่ารักมาก ลำตัวมีลายขาวสลับดำ เมื่อแม่นกนั่งลงกกไข่มันรีบซุกเข้าไปอยู่ใต้ปีกทันที ผมถ่ายภาพต่อเนื่องเป็นระยะๆ จนหมดฟิล์มไปถึงสี่ม้วน โดยไม่ต้องใช้แฟลช เพราะแสงแดดขณะนั้นแรงมาก ได้ความเร็วชัตเตอร์ถึง 1/250 วินาทีที่ f/4.5

แม้ช่วงเวลาเพียงหนึ่งวันจะดูไม่มากนักสำหรับทริปถ่ายภาพ โดยเฉพาะการถ่ายภาพนก แต่สำหรับบึงบรเพ็ดแห่งนี้ หนึ่งวันเราจะได้ถ่ายภาพตลอดทั้งวัน ไม่ว่าการนั่งเรือตระเวณถ่ายภาพไปรอบๆบึง หรือการซุ่มถ่ายภาพนกในบังไพร (นกน้ำส่วนใหญ่ทำรังช่วงฤดูฝน) และหนึ่งวันในบังไพรของผมครั้งนี้ใช้ฟิล์มไปกว่ายี่สิบม้วน พอๆกับทริปถ่ายภาพบางทริปที่ใช้เวลานับสิบวันทีเดียว และหากคุณชอบการถ่ายภาพนกหรือดูนก ไม่ควรพลาดกับการเดินทางไปที่บึงพรเพ็ด โดยเฉพาะช่วงฤดูหนาวเช่นนี้ จะได้พบกับนกต่างๆ มากมาย นับร้อยชนิดทั้งนกประจำถิ่นและนกอพยพ


This web site is Copyright 2002, Any part may NOT be reproduced
in any electronic or printed medium without prior permission from IMAGE FOCUS.
Copyright ; 1998-2004, IMAGE FOCUS Ltd.,Part. Bangkok Thailand

Tel. 0-2911-5264, 0-2911-5265, 0-2585-5230 ; FAX : 0-2587-3890
E-mail : webmaster@shutterphoto.com




FastCounter
by bCentral Visitors since Aug 2001